Ke Aloha Aina, Volume III, Number 5, 30 January 1897 — Page 5
This text was transcribed by: | Johnney Alford |
This work is dedicated to: | Awaiaulu |
KE ALOHA AINA
hoomoana ai na koa Sepania, me ka hoouna pu i na ahailono o ka make a hiki i ka loaa ana o ka lanakila.
Aole loa kekahi lihi o ko Cuba mokupuni, aole no hoi o kona mau kokua e noho ana ma keia aina, e haawi pio aku a hiki i ka wa e kukala ia ai kona kuokoa ma ke ano he aupuni e hoomalu ia ana malalo o ke Kumukanawai, a e noho mana ia ana hoi e ka lehulehu.
O Kenerala Maximo Gomez oia ke kanaka hope loa o ke ao nei, nana e hoopahaohao nei i na poe loea o Sepania, ma na hoouka kaua weliweli i malamaia maluna o kekahi mau apana aina o Cuba.
He koa oia, aole i ike i nei mea he maka’u a me ka hohe wale, a ua like hoi me ka uhane e holapu hele ana me ka weliweli nui ia e kona mau enemi, ma na wahi a pau ana e nee ai.”
He hoike keia mau olelo no @o Cuba kulana wiwo ole, e na’i ana no ko lakou hana ino ia e ko lakou mau enemi, e kipoka ia ia la me ka hoomainoino ia e ka poe Sepania.
HE MAU PAKE POWA.
Ma ka Poaono iho nei ua hopuia e David Kaapa. he elua mau Pake, oia hoi o Ah Niu a me Lum Hoon, o ka mua, ua hopuia no ka powa a o ka lua ua hopuia no ka hewa he hookonokono a me ke kokua hewa.
O keia mau Pake, he mau kaeaea laua no ka hana pepa pili waiwai. he mau mahina loihi i hala ae nei, ua hoopaa iho la laua i ka laua hana ma ke komo hele ana iloko o na kauhale o na mea a pau, ma ke ano he mau hua nene no ka piliwaiwai, a pela iho la i hoea mai ai laua i ka hopena o ka laua mau hana apuhi i ka lehulehu ma o ka hamo ana la i ka hulu o ka lakou mau da a.
Mawaena o keia poe i komo iloko o keia hana o ka piliwaiwai, he elemakule kekahi. I ka wa i hele aku ai kekahi o keia mau Pake i kahi o ua elemakule Hawaii nei ua loaa aku la he mau apana dala maloko o kona kuka a ma ke dala gula hoi kekahi, oiai ka elemakule ua hiamoe ia iloko o kona rumi, a o ke kuka hoi e kau ana ma ka paia. o ke dala gula i loaa aku ma ka paia ua wawahiia ia ma ke dala keokeo.
I ka manawa o Ah Niu i lawe mai ai i keia mau mea mailoko mai o kona kuka, ua ala mai la ka elemakule. a hopu aku la i ua Pake la me ka puliki ana a paa, aka, no ka ike ana o kona koko@@oa e komo ana kona hoa iloko o ka poino, nolaila. ua kokua aku la o Lum Hoon. ma ka hili ana i ke poo o ka elemakule me ka noho a pela i hemo mai ai kona hoa mai na puliki ana a ka elemakule.
Eia ua mau eu nei o ka aina lauoho loloa imua o ke kanawai kahi i ku ai. no ka noho ana a noonoo no ko laua hihia powa, ua hemo mai laua ma ka bela i ka @a Sabati nei
KUMUKANAWAI O KA AHAHUI HAWAII ALOHA AINA
O KO HAWAII LAE AINA.
(The Hawaiian Patriotic League of the Hawaiian Islands.)
Oiai ua ikeia ka hemahema o ke Kumukanawai i aponoia i ka la 4 o Malaki 1893 o keia Ahahui, aole ia i makaukau kupono, no ke alakai ana i na Ahahui a puni ka Pae Aina, nolaila, ma ka noho ana o ka Ahaelele o na Ahahui Aloha Aina, ma Honolulu, Mokupuni o Oahu, holo ua Ahaelele la, e hooponopono hou ia ke Kumukanawai o ka Ahahui, ma ka waiho ana na ka Papa Hooko o ka Ahahui Kuwaena o Honolulu, e hooponopono hou, a hoolaha aku, a e paa ia maluna o na Ahahui a pau o ko Hawaii Pae Aina.
KA INOA.
PAUKU 1.
O ka inoa o keia Ahahui, e kapaia “Ka Ahahui Hawaii Aloha Aina o ko Hawaii Pae Aina.” (The Hawaiian Patriotic League of the Hawaiian Islands.)
NA KAHUA HANA.
PAUKU 2.
O ka hana a keia Ahahui, oia no ka imi ana, haawi ana, a me ka hoomau ana ma na keehina apau e paa ai ke Aloha Aina, a e hoohui ole ia ai na Paeaina o Hawaii nei, me Amerika Huipuia.
O ka imi ana me ka maluhia, a me ka haawi ana, i na koi kuleana pili lahui Oiwi, no ko lakou mau pono i kailiia.
Ka imi ana a me ka haawi ana i na keehina e loaa ai na kokua ana i waihona hookuonoono lahui, e pili ana i ka noho ana hune o ka lahui Aloha Aina.
NA LALA.
PAUKU 3.
He kuleana ko kela a me keia Hawaii Oiwi ponoi o ka aina, e lilo i lala no keia Ahahui, oia no na Hawaii oiwi ponoi o ka aina, a me na kupa makaainana o na aina e, i manao hana like a lokahi pu ma ke kakoo ana i na Kahua Hana o keia Ahahui, i hoomapopoia ma na makahiki a me ke ano o ke kama, mai na kane, na wahine, a me na keiki: a i hoopaa a kakauinoa malalo o ke Kumukanawai o keia Ahahui.
Aole kekahi e lilo i lala ina ua kakauinoa oia a lawe paha i ka hoohiki kue i ke Kumukanawai a me na Kanawai o keia Ahahui.
NA LUNA NUI.
PAUKU 4.
O na Luna Nui o keia Ahahui, oia no ka Papa luna nui i hoikeia na kulana penei: Peresidena Nui, Eha Hope Peresidena, Kakauolelo Nui, Hope-Kakauolelo, Puuku, Hookahi Peresidena Hanohano a me Elua Hope-Peresidena Hanohano, a me ka Papa Hooko o I wakaluakumamakahi (21) lala.
O lakou no na luna nui maluna o na Ahahui apau o ko Hawaii Pae Aina, a o lakou apau he Hawaii maoli e noho ana ma Honolulu.
E Kohoia lakou a pau ma ka balota e na Elele, iloko o ka Ahaelele lahui, koe na luna nui i kohoia i keia wa e ka Papa Hooko e paa lakou ma ia mau kulana a hiki i ke kohoia ana i pani mau kulana e e ka Aha Elele e noho koke mai ana.
NA MAHELE.
PAUKU 5.
Aia iloko o keia Ahahui, e kukuluia he hookahi Hui Nui ma Honolulu i kapaia, ka Hui Kuwaena (Central Body) o Honolulu, oia ka Hui poo maluna o na Ahahui lala apau a puni ka Pae Aina a ma ke Kulanakauhale o Honolulu, e noho ai ia Hui.
A mai loko aku o ka Ahahui Kuwaena o Honolulu e kukuluia ai i mau Ahahui lala ma na Apana Hookaa Auhau, o na Mokupuni o ko Hawaii Pae Aina, e hoopaa ana i ua mau Ahahui lala ‘la malalo o ke Kumukanawai, na Kanawai, a me ke Kahua hana o ka Ahahui Hawaii Aloha Aina Kuwaena o Honolulu. E koho no na Ahahui lala i mau luna no lakou, penei:
Peresidena, Hope Peresidena, Kakauolelo, Puuku, a me na Peresidena Hanohano. E mau lakou ma ka oihana ke kue ole i na kahua hana, ke Kumukanawai, a me na Kanawai o ka Ahah@i.
AHA ELEELE.
PAUKU 6.
E kukuluia i “Aha Eleele” no na Ahahui lala a puni ka Pae Aina, a e kapaia ka “Aha Elele Lahui Hawaii Aloha Aina” e malamaia i hookahi kau halawai o ua Aha la ma Honolulu, Mokupuni o Oahu, ma ka la 28 o Novemaba o kela a me keia Makahiki, a i kekahi manawa e ae paha e kahea ia ai e ka Peresidena Nui.
A mailoko mai o kela a me keia Ahahui lala e hoounaia mai aole e emi malalo o elua Elele me ka hookohu i kakauinoaia e ka Peresidena oia Ahahui, e hui pu ana me na Elele he Umi (10) o ka Ahahui Kuwaena o Honolulu, a o lakou na hoa i kohoia o ka Aha Elele Lahui.
O ka Aha Elele Lahui, ka mana piha maluna o na Ahahui apau o ko Hawaii Pae Aina, na ka Aha Elele ma ke kahea ana a ka Peresidena Nui e koho i ka Papa Luna Nui, a i ole kekahi lela paha o ua Papa la i hakahaka, na ua Aha Elele la e hooponopono i ke kulana o na Ahahui a puni ka Pae Aina. Na kela Elele keia Elele e waiho mai i ka hoike o kona Ahahui, ma na ano a pau, a e hooponoponoia hoi e like me ka mea e pono ana. O ka Peresidena Nui a me kona mau hope, oia no ka Peresidena nana e malama i ka Aha Elele. Ma ka Aha Elele e haawi i Hookohu Oihana i kakauin@aia e na lala no ka Peresidena Nui i kohoia e ua Aha la.
PERESIDENA NUI.
PAUKU 7.
O ka Peresidena Nui i kohoia e ka Aha Elele ma Honolulu i ke kau o Novemaba 28, M.H. 1896, oia no ka Peresidena Nui o na Ahahui Hawaii Aloha Aina lala a puni ko Hawaii Pae Aina. Oia no ke Poo alakai a Peresidena Nui maluna o ka Lahui Aloha Aina, a e hoolohe lakou apau i kona mana, Oia no ka Peresidena o ka Ahahui Kuwaena o Honolulu, ka Aha Elele, ka Mahele Hooku@noono, a me ka Papa Hooko. E kakauinea o@@ ma kona ano oihana i na hana apau i pili i ka pono @ ka lahui Aloha Aina. Naka Peresidena Nui e hoopuka aku i hookohu no na Peresi@@@@ apau o na Ahahui lala a puni ka Pae Aina. i kakauia ma kona @@a oihana, mamuli o na hooia i loaa mai na Ahahui mai, i kupono i kona manao. E loaa ka mana i na Hope Peresidena i kulike me ko lakou mau kulana, e like me kona mua i na manawai kaawale ai @@a.
HOOHIKI ANA.
PAUKU 8.
E hoohikua ka Peresidena Nui penei:
Ke hoolulu nei au im@a o ke Akua Mana Loa e malama mau i ka Kumukanawai a me @a @@hua hana o ka Ahahui Hawaii Aloha Aina o ko Hawaii Paeaina, a e hooponopono no wau i ka Ahahui e like me ke Kumukanawai. A na ka Peresidena Nui e hoohiki aku i na Luna i kohoia e ka Ahaelele a me ka Papa Hooko.
NO OLELO HOOPAA.
PAUKU 9.
E ike ananei na mea apau, o makou o na poe no lakou na inoa malalo iho nei, ke hoopaa a hoohui nei makou ia makou pakahi, ma ka hoohiki ana e lilo i lala kupaa me ka oiaio no ka “Ahahui Hawaii Aloha Aina,” lala o ka Apana o ..... Mokupuni o ..... , a e kakoo ana me ka manao hana like a lokahi pu i na kahua hana e hoomauia ai ke Aloha Aina, a e hoohui ole ia ai na Paeaina o Hawaii me Amerika, a e hoomau aku i na koi Kuleana pili lahui Oiwi i kailiia, a me na pono e ae o ka Lahui Aloha Aina.
PAPA HOOKO.
PAUKU 10.
O ka Papa Hooko oia no na lala he 21, a me na Luna Nui o ka Ahahui Kuwaena o Honolulu i kohoia e ka Aha Elele Lahui ma ke kau mua o Novemaba 28, 1896. O ka Papa Hooko ka mana hooponopono i na Ahahui o ka Paeaina, oia ka Papa nana a noonoo i na hana apau, koe na hana i hooholoia e ka Aha Elele, a i ole kauohaia mai paha na ua Papa la e noonoo, e loaa ka mana iaia e hooponopono i ke Kumukanawai, na Kanawai, a me na rula o ka Ahahui me ka apono ana o ka Aha Elele. O na hana apau i hooholoia e ka Papa Hooko e paa ia maluna o na Ahahui apau. O ka Papa Hooko ka mana e hooponopono i ka Waihona Hookuonoono Lahui. Ua lawa na hoa 9 o ka Papa Hooko, e malama i ko lakou halawai i ka manawa halawai.
E loaa ka mana i ka Papa Hooko e koho i pani ma kahi o kekahi Luna Nui o ka Hui i hakahaka, a e paa oia ma ia oihana a hiki i ke kohoia ana i pani ma ia noho e ka Aha Elele, koe nae ke koho ana i Peresidena Nui na ka Aha Elele ia mana.
KAKAUOLELO.
PAUKU 11.
(1). O ka hana a ke Kakauolelo, oia no ke Kakauolelo Nui o na Ahahui a puni ka Pae Aina. E malama oia i na Moolelo o na hana o ka Ahahui Kuwaena o Honolulu, ka Aha Elele, ka Waihona Hookuonoono Aloha Aina, a me ka Papa Hooko.
(2). E malama oia i Buke Kakauinoa no na lala apau a puni ka Pae Aina me ka moakaka kupono, e hookaawale pono ana i ke ano o ke kama, na makahiki, ke one hanau, a me kahi noho a me na ano e maopopo ai.
(3). E malama oia i Buke hoohelu o na loaa a m@ lilo no ka Mahele Hookuonono, ke kakau inoa ana i na Likiki, ka pane ana i na leta, na Hoolaha a me na kauhaua e kakau inoa ia no ia e ke Kakauolelo Nui a i ole kona Hope paha. E kakau hoike oia no na palapala a pau. E loaa ke kulena i ka Hope Kakauolelo e like me kona mua i na manawa apau e kauohaia aku ai e kona mua, a i ole e ka Peresidena Nui paha.
(4) He hana na kela ame keia Kakauolelo o na Ahahui lala a puni ka Pae Aina, ka malama ana i na moolelo o na halawai, ka malama Buke Moohelu waiwai no ka Mahele Hookuonoono Aloha Aina, ka malama ana i Papa inoa no na lala o ka Ahahui, me ke kukau moakaka ana i kahi noho, na makahiki, ke one hanau. ke nao o ke kama na poe o o ole, ka lakou oihana, ame na mea e kauoha ia aku ai e ka Peresidena Nui, a e hoouna ia mai i hoike no ia mea i ka Ahahui Poo ma Honolulu.
PUUKU.
PAUKU 12.
O ka hana a ka Puuku, oia no ka malama ana i ka waiwai apau o Hui, na Dala, na Palapala waiwai o na ano a pau. E malama oia i Buke no na loaa a me na lilo, aole e ukuia kekahi mau dala eia @a@ ka waihona aku o ka Hui, ke ole e kakauinoa a aponoia e ka Peresidena na kikoo dala, na bila aie, a me na hoolilo e ae i hooholo ia e ka Papa Hooko o ka Ahahui.
E ae wale ia no ka Puuku e paa ma kona waihona i na dala he Elima Haneri ($500.00) no na hana kokoke o ka Hui, a o na dala oi aku e waiho oia iloko o kekahi Banako malama dala ma Honolulu ma ka inoa o ka Peresidena Nui no ka Hui, a e hiki ke kikoo ia i na manawa a pau e kauohaia ai e ka Papa Hooko.
E haawa ka Puuku i Bona hoopaa ma ka inoa o ka Peresidena Nui, e like me ka huina i hooholoia e ka Papa Hooko, me na Hope kupono, i aponoia e ka Kakauloelo Nui, a e hiki hoi ke hoomahuahua ia ae la huina i na manawa apau a ka Papa Hooko e hooholo ai.
WAIHONA ALOHA AINA.
PAUKU 13.
Ma hilinai ana o kekahi i kekahi malaila e loaa ai na keehina hana holomua o ke kukulu ana i waihona Hookuonoono no ka lahui Aloha Aina; Aia iloko o keia Ahahui Hawaii Aloha Aina, e kukuluia he Mahele i kapaia ka “Waihona Hookuonoono Aloha Aina” a he mahele hoi iloko o ka Ahahui Aloha Aina Kuwaena, o Honolulu, i hooponopono a alakai ia e ka Papa Hooko o ka Ahahui, a e kukuluia aku ana malalo o kona Kumukanawai a me na Kanawai e hooponoponoia aku ana e ka Papa Hooko.
NA KANAWAI.
PAUKU 14.
Ua hiki no kela ame keia Ahahui lala, a mahele paha iloko o keia Ahahui, e hana a hooponopono i mau kanawai ame na rula alakai i kupono i ua mau Ahahui la, me ke kue ole nae i ke Kumukanawai o keia Ahahui. O na Kanawai apau na rula i kue i keia Kumukanawai e hilo lakou i mea ole.
NA HALAWAI
PAUKU 15.
Na kela a me keia Ahahui lala, a Mahele paha i loko o keia Ahhui, e hooholo a hoopaa iho i manawa halawai no ua mau Ahahui lala a mahele ‘la; e lawa no na lala Hiwa (9) e noho e malama ma kekahi halawai hana o na Ahahui lala a mahele pa@a.
Na ka Presidena Nui, a me na Peresidena o na Ahahui lala a Mahele paha, e kahea i na halawai kuikawa ana apau.
HOOLOLI ANA.
PAUKU 16.
Ua hiki no ke hoololi a pakui a hooponoponoia kekahi wahi o keia Kumukanawai, e ka Aha Elele e noho ana la wa, ke hoolala ia mai ia hoololi pakui a hooponopono ana, a ma ka halawai hou ana o na Aha Elele la, e apono l@a ia ai, a ia @@a e lilo a e paa ia he mahele no keia Kumukanawai
Aponoia ma Honolulu i keia la 20 o Ianuari, M.H. 1897. Na @a Peresidena Nui,
JAMES KEAUILUNA KAULIA.
ENOCH JOHNSON,
Kakauolelo Nui.